Dozu ve süresi ayarlanarak gereken herkese, her yaşta uygulanabilir. Fizik tedavi tek başına değil , diğer tedaviler ile birlikte iyileşmeye yardımcı olabilir.
Fizik Tedavide çeşitli metodları beraberce 1-1.5 saat süren seanslar halinde uygulanır. Rehabilitsyon ise çok daha uzun bazan yıllar alan bir süreçtir.
Ayrıca Fizik tedavide sonuçların kısa sürede alınmadığı unutulmamalıdır.
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kimlere Uygulanır
-Boyun, bel fıtıkları ,diz , kalça ,omuz ağrıları gibi tüm ağrılı durumlar ve
-Osteoporoz (kemik erimesi)
-Romatizmal hastalıklar
-Nörolojik hastalıklarda rehabilitasyon
-Ortopedik sakatlanmalar ve ameliyatlar sonrası rehabilitasyon
-Kemik kırıkları sonrası oluşan sertlik ve güçsüzlüğün giderilmesi
-Spor sakatlıkları
Fizik Tedavi Kimlere Uygulanmaz
-Akut iltihabi durumlar
-Ateşli hastalıklar
-Malign hastalıklar
SIK KULLANILAN FİZİK TEDAVİ MODALİTELERİ
1.Yüzeyel sıcak-soğuk uygulama
İnfrared
Hotpack
Cold pack
Tümü vücuda dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
2.Derin ısıtma
Ultrason (Teşhis ultrasonu değil tedavi ultrasonu)
Vücuda dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Uygulama dozu watt/cm kare olarak hesaplanır.
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
3.Alçak frekanslı akımlar (Analjezik akımlar)
TENS
Enterferans
Diadinami
Tümü vücuda dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
4.Traksiyon (servikal ve lomber )
Tümü vücuda dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
5.Masaj (genel veya bölgesel)
Fasial paralizi masajı
Konnektif doku vs vs.
Tümü vücuda dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
6.Egzersiz
Tümü vücuda veya bölgesel olarak fizyoterapist eşliğinde uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur.
Terapötik egzersizlerin doğru biçimde ve düzenli olarak yapılması iyileşmede en önemli faktörlerdindir.
7. Elektrik stimulasyonu
Tüm kaslara dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
8. Parafin
El ve ayaklara dıştan uygulanır.
Uygulama süresi dakikadır. (5 dak veya 20 dak)
Tedavi seanslarının bir bölümünü oluşturur
9.Manuplasyon
Vücuda dıştan uygulanır.
Bazan tek seans bazan birkaç kez tekrarlamak gerekibilir.
TERAPÖTİK (Tedavi Edici) MASAJ
Masaj binlerce yıldır yapılmaktadır. Tıbbın babası kabul edilen Hipokrat masajı tedavinin bir parçası olarak tarif eder. Hemen herkes doğru yere doğru biçimde yapılan masajdan yarar görür. Ancak ovuşturmak, yoğurmak masaj değildir. Masajın bilinçli, doğru ve amaçlı yapılması gerekir.
Terapötik masaj cilt, kas ,tendon, fasia , lenf damarları gibi dokulara tedavi etmek, ağrı ve gerginliği azaltmak amacı ile elle yapılan çeşitli formdaki basınç uygulamalarıdır.
Hafif dokunma canl ı perküsyona ve yoğurmak gibi şekillerin yan ı s ı ra friksiyon , akupressör gibi teknikler de vard ı r. Akut hadiselerde , damar hastal ı ğ ı nda , enfeksiyonlarda ve tümorlerde kontrendikedir. Kas-iskelet sisteminde ağr ı ve gerginliğim azalt ı lmas ı , yap ı ş ı kl ı klar ı nn giderilmesi , kas spasm ı n ı n çözülmesi , ödemin azalt ı lmas ı nda kullan ı lmaktad ı r. Hiç bir masaj aleti elle yap ı lan masaj ı n yerini tutamaz.
Genel faydaları gerginliğin azalması, anksiyete ve ağrının azalması, dolaşımı kolaylaştırmak, sıvı atılımını kolaylaştırmak, eklem esnekliğini arttırmak,ruhsal gevşeme ve kendini iyi hissetmeyi sağlamaktır.
Masajın Fiziksel ve Mental Faydaları:
1.Tüm vücutta Gevşeme
2.Sert kaslarda Yumuşama
3. Fleksibilitenin (Esnekliğin ) artması
4. Kronik ağrının azalması
5. Cilt tonusunun artması
6. Dolaşımın kolaylaştırılması
7.Atıkların atımının kolaylaştırılması
8.Mental stresin azalması
9. Ruhsal rahatlama
10. Kendini iyi hissetme
Masajın Etkisi
Bir kez masaj yapılması çok hoşunuza gidebilir, rahatlama sağlar. Ancak tedavi amaçlı uygulanan terapötik masajın etkileri kümülatiftir (birikir) Düzenli masaj tüm vücutta güçlenme, tonusta artış, iyileşmede kolaylaşma sağlar. Doğru ve düzenli yapılan masaj fiziksel, mental ve ruhsal faydalar sağlar.
Masaj Kontrendikasyonları ( Masaj Yapılmaması Gereken Durumlar)
Genel anlamda masaj oldukça zararsız ve emniyetli bir tedavidir. Fakat bazı durumlarda masaj yapılmamalıdır:
- Deride kesi
- Bölgesel enfeksiyon
- Egzema
- Ateş
- Kalp hastalıkları
- Büyük ameliyatlar sonrası
- Şişlik ve enflamasyon bulunması
- Tümorler
- Varisler
 |
MASAJ ÇEŞİTLERİ
Gevşeme Masajı
Yumuşak ve akıcı masaj kas gerginliklerini azaltır ve genel gevşeme sağlar.
Spor Masajı
Değişik masaj tekniklerinin bileşimidir.
Refleksoloji (Ayak mansajı)
Parmak basıncı ile ayak tabanındaki refleks noktalarının uyarılmasıdır. Çin tıbbında ayak tabanında her noktanın bir organ ile ilişkili sinirlinmesi olduğu kabul edilir ve belirli noktalara elle basınç uygulanarak yapılır. |
Masajdan önce hastanın ayakları özel bitki yağları konmuş suda bir süre bekletilir. Daha sonra bitkisel yağlarla ayaklara masaj yapılır.
Shiatsu (Japonca parmak basıncı demektir)
Akupressür
Deride belirli akupunktur noktalarına elle basınç uygulama tekniğidir. “ İğnesiz Akupunktur” da denmektedir. Belirli noktaların uyarılması Vücutta ağrıyı azaltan maddelir olan “Endrfinler”in salınımını sağlar.
Bebek ve Çocuk Masajı
Erişkinler kadar bebek ve çocuklar da masajdan faydalanırlar. Klasik masaj teknikleri çocuğun büyüklüğüne göre ayarlanıp uygulanabilir. Genellikle sırttan sıvazlama şeklinde başlayan bebek masajı çok yavaş ve dikkatlice yapılmalıdır.
Yüz Masajı
Çoğu insan için çok iyi bir gevşeme yoludur. Günlük stresler farkında olmadan çene kaslarında ve mimik kaslarında gerginlik yaratır. Genellikle tüm vücut masajından ayrı olarak yapılır. Bazan boyun ve sırt masajının arkasından uygulanabilir.
Konnektif Doku Masajı
Derin doku masajıdır. Özel teknikle yapılır.
Lenf Drenaj Masajı
Doğru yönlerde ritmik sıvazlamalarla lenf sisteminin çalışmasına yardımcı bir yöntemdir. Lenf sisteminin iyi çalışmadığı durumlarda vücutte sıvı birikir, ödem olur, iltihabi durumlar gelişebilir. Lenf drenaj masajı
Ağrı Kontrorü ve Masaj
İyi bir mlasaj ağrı sinyallerini değiştirebilir.
Kapı kontrol teorisi”ne göre yavaş temas omurilik seviyesinde ağrı sinyallerini etkiler. Ağrı beyin tarafından farklı algılanır. Yani masaj beyinin algılayacağı ağrı sinyallerine “kapıyı kapatır” . Ayrıca masaj vücudun ağrıyı karşı oluşturduğu bazı maddelerin yapılımını arttırır. Morfin benzeri bu maddelere “Endorfinler” denir. Masaj geşeme sağladığı için dokuların beslenmesi zehirli atıklardan kurtulması kolaylaşır.Mental olarak rahatlama ve anksiyetede azalma olduğu için masaj ağrıları azaltır, kedinizi iyi hissetmenizi sağlar.
Boyun, sırt, baş ağrısı gibi kas gerginliğinin etkin olduğu ağrılar masajdan büyük yarar görürler. Kasların gevşemesi, yumuşaması iyi bir masajın belirgin etkisidir. Ayrıca masajın diğer ağrı giderici etkileri de eklenir.
Temel Rehabilitasyon İlkeleri
• Ağrının giderilmesi
• Eklem hareket açıklığının korunması
• Ağrılı eklemin korunması
• İstirahat ve aktivitelerin ayarlanması
• Atrofi , kontraktürlerin ve deformitelerin önlenmesi
• Hastanın kendine bakım ve günlük yaşam aktiviteleride yardımcı cihaz kullanılması
• Bağımsız ambulasyon için yardımcı ortez- protezlerkullanılması
• Ev ve iş yerinde modifikasyonlar
• Fonksiyonun devamının sağlanması ve yaşam kalitesini arttırmak.
REHABİLİTASYONDA KULLANILAN YARDIMCILAR
 |
GYA yardımcı cihazlar
Hastanın hayatını kolaylaştırıp eklemleri korumayı amaçlar.
Giyim
Büyük düğmeler , fermuar, yapışan bantlar
Lastikli ayakkabı bağı
Uzun saplı çekecek
Hijyen
Uzun saplı fırça , tarak , macun sıkıcı , musluk açma-kapama düzeneği
Yükseltilmiş tuvalet ve klozet , yardımcı tutamaklar |
Mutfak
Hafif tencere ve tavalar , Kalın saplı çatal kaşık bıçak ,özel mutfak araçları
Spintler
Vücuda dıştan uygulanan splintler yumuşak dokuları destekler , korur , kasları istirahat ettirir.
Splintler çeşitli amaçlarla kullanılır:
1.Ağrı ve enflamasyonu azaltmak
2.Deformiteyi azaltan veya önleyen
3.Fonksiyonu arttırmak için kullanılırlar.
Mesela Romatoid artritin enflamatuvar dönemlerinde veya Karpal Tünel Sendromunda elbileği istirahat splinti kullanılır. Ağrıyı , doku şişliğini azaltan splintin çok uzun süreli kullanılması eklemde ROM ve kas gücü azalmasına neden olur. Dolayısı ile belirli aralarla çıkarılıp egzersiz yapılmalıdır. Splintler el permaklarının deformitelerini önlemekte başarılı olmamaktadır. Splintler gerektiğinde gece de kullanılmalıdır.
Alt ekstremite ortezleri
KAFO (Uzun bacak yürüme cihazı )
AFO (Kısa bacak yürüme cihazı )
Yeni sağlam ve hafif malzemelerden yapılan AFOlar düşük ayakta sık kullanılır.
Korseler
Servikal collar (Boyunluk: boyun korsesi ) ağrıyı , spazmı azaltmak hareketleri kısıtlamak için kullanılır.
Endikasyonlarına göre torakal veye lumbosakral korseler de kullanılır.
Korse kullanılmında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
*Kas atrofisine izin verilmemelidir
*Kademeli olarak çıkarılmalıdır
*Egzersiz ve kuvvetlendirnme mutlaka yapılmalıdır.
Dizlikler
Patellar destekli velkro kapanışlı dizlikler hastaların yürüyüşünü kolaylaştırmaktadır.
Korseler gibi kas atrofisine izin verilmemelidir.
Ayakkabı modifikasyonları ve Tabanlıklar
Yürümek birçok hastalıkta ayrıca önemlidir. Vücudu taşıyan ayak ağrılı olunca yürümek zorlaşır. Bunun için ayağın korunması , ayak ve ayakbileğinin stabilizasyonu gerekir.
Ayak rahatsızlıklarına göre ayakkabı seçilir veya ayakkabıda değişiklikler (modifikasyonlar ) yapılır. Aşil tendinitinde topuk yükseltilmesi , Pes planusta (taban çökmesi) tabanlık kullanılır.
Ayağı korumak için en önemlisi uygun ayakkabıdır.
Romatizmal hastalarda Uygun Ayakkabı
• Parmakları sıkmamalı yeterli genişlik ve yükseklikte olmalı
• Yumuşak lastik tabanlı olmalı
• Metatars başlarını içten destekleyen ped olmalı
• Taban arkının desteklenmeli
Özellikle romatizmal hastalıklardan ayak sıkça etkilenir. Hallux valgus , Metatarsal subluksasyonlar sık görülür.
Mobilizasyon yardımcıları
Rehabilitasyonda hastanın yürümesi en önemli konulardandır. Hastanın yürüyebilmesi için kalça kasları (Gluteus maksimus , medius ve kalça fleksörleri) diz kasları (kuadriseps kası) kuvvetlendirilmelidir. Ayak ve ayak bileği stabilize edilmelidir. Hastanın ihtiyacına göre baston , kotuk değneği veya walker yardımı ile yürütülür. Tüm çabalara rağmen bu yardımcılarla yürüyemeyen hastaları mobilize etmek için tekerlekli iskemle kullanılır.
Evde yapılan değişiklikler (modifikasyonlar)
Hastanın yaşadığı yerde özellikle banyo ve mutfaktaki çevre düzenlemeleri ile yaşam kalitesi arttırılabilir. Tuvaletlerin yükseltilmesi ve tutunma barlarının konması ağrıyı azaltma fonksiyonları kolaylaştırma açısından çok önemlidir.
